محمد مهريار
404
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
بيرجند و غيره و غيره ) و دهنرود ( بيرجند ) و دهنو و امثال اينها كه در سرتاسر كشور وجود دارد . مثل اينكه ايرانيان كهن خودشان را خشنود مىيافتند كه نام ديه را بر سر زيستگاهشان بگذارند . ديزى Dizi ديزى نام ديهى كوچك است در دهستان زفره از شهرستان اصفهان . برحسب سرشمارى سال 1345 اين ديه فقط 6 نفر جمعيت داشته است كه ناچار در حال حاضر جمعيت آن از 6 نفر نيز كمتر است ، چونكه ناحيهء دهستان زفره قنات آب است و همهء ديههاى اين دهستان به حكم تقليل نزولات آسمانى محكوم به كمآبى هستند و اكثر مردم آن ، ديهها را ترك مىكنند و مهاجرت مىنمايند . در اصفهان ، تا آنجا كه تحقيق شده چندين محل ، يكى در رودشت و ديگرى در لنجان به اسم ديزيچه و سومين در دهستان بزرآوند اردستان به نام ديزاچه نامبردار مىباشد . با واژهء ديز به صور مختلف در نام امكنه در اطراف ايران برخورد مىكنيم ، مثلا به صورت ديزآباد در « اراك ، اليگودرز ، علىآباد مازندران ، گناباد » و ديزج در « اروميه ، تبريز ، ماكو ، همدان و بسيارى امكنهء ديگر » و باز به صورت ديزك و ديزج ، ديچى ، ديچه و ديجوئيه به ترتيب در اصفهان ، مشهد ، سيرجان و غيره ديده مىشود . واضح است كلمهء ديجى همان تحريف يافتهء ديزى و ديچه همان تغيير شكل يافته ديزه و ديزج معرب ديزك و مصغر همان واژهء ديزى است كه گاه به صورت ديچه ( مشهد ) ، ديچى ( اصفهان ) ، ديزك ( تفرش ) و غيره در مىآيد و سرانجام به صورت تصحيف يافتهء ديزج آن را مىبينيم كه همان مصغر ديزى است . اما ديزى اصفهان آنكه در ناحيهء زفره است هرچه هم كوچك باشد نام آن بزرگ است و بر خلاف آن ديزيچهء لنجان است كه اگرچه نامش مصغر ديزى است ولى خود آن اكنون شهرى شده است ، در كنار رودخانهء زايندهرود از شهرستان مباركه . روستا - شهرى است آباد و بزرگ كه اخيرا به علت تأسيسات كارخانهء ذوبآهن اصفهان و ايجاد يك كارخانهء سيمان در كنار آن آبادتر شده است . ديزاچه اردستان همانند ديزى زفره ديهى كوچك و حقير است كه در سال 1345 فقط 47 نفر جمعيت داشته است و باز هم بگوييم كه چون آب آن تقليل يافته است جمعيت آن هم بىشك كمتر شده است . دربارهء جامعهشناسى اين هر دو ديه اردستان و زفره هرچه بگوييم زايد است چونكه خصايص جامعهشناسى روستايى نواحى كمآب و دورافتادهء اردستان و زفره كه به تفاريق از آن ياد كردهايم در اين ده صادق است اين